Wełna merino czy syntetyk? Pytanie brzmi jak kwestia gustu, ale odpowiedź zależy od bardzo konkretnych rzeczy: ile się ruszasz, ile godzin spędzasz na zewnątrz, czy pierzesz co wieczór i ile płacisz za komplet.
W skrócie: jeśli dużo się ruszasz, wstajesz wcześnie, a wieczorem wrzucasz komplet do pralki, bierz syntetyk: jest tańszy, szybciej schnie i wytrzymuje więcej tarcia. Jeśli spędzasz na zewnątrz długie dni, mało się ruszając, albo jedziesz na kilka dób bez pralki, wełna merino zwraca się świeżością i ciepłem nawet wtedy, gdy jest wilgotna. Na stopy merino wygrywa prawie zawsze, a na tułów większości wędkarzy i quadowców w naszym klimacie wystarczy syntetyk.
Co tak naprawdę robi pierwsza warstwa
Pierwsza warstwa nie grzeje. Jej zadaniem jest odprowadzić pot od skóry, żeby po zatrzymaniu się nie zacząć marznąć. Ciepło to sprawa drugiej warstwy, a ochrona przed wiatrem i wodą, trzeciej. Dlatego pytanie „merino czy syntetyk” to w rzeczywistości pytanie „co lepiej radzi sobie z moim potem w takim tempie, w jakim się ruszam”.
Co nie sprawdza się nigdy, to bawełna. Wchłania wilgoć i trzyma ją przy skórze, więc mokra bawełniana koszulka pod woderami wychładza nawet wtedy, gdy odzież wierzchnia jest bez zarzutu. Cała reszta tego tekstu mówi o dwóch normalnych wyborach, a bawełnę zostawia w domu.
Jeśli system warstw nie jest jeszcze jasny, zacznij od poradnika jak ubierać się na cebulkę o każdej porze roku, a potem wróć tutaj wybrać pierwszą warstwę.
Wełna merino: gdzie naprawdę jest lepsza
Merino to nie ta wełna, którą pamiętasz ze swetra z dzieciństwa. Włókno jest mniej więcej trzy razy cieńsze niż ludzki włos, więc nie gryzie skóry. Z tej cienkości biorą się też wszystkie praktyczne zalety.
- Grzeje także wilgotna. Merino wchłania do 30 % swojej wagi wilgoci i nadal jest odczuwalnie sucha. Tam, gdzie syntetyk jest już zimny i lepki, wełna jeszcze pracuje.
- Prawie nie przechodzi zapachem. Włókno wełny zatrzymuje cząsteczki zapachu i oddaje je dopiero w praniu. W praktyce warstwę bazową możesz nosić trzy albo cztery dni, a skarpety dwa albo trzy.
- Sama reguluje temperaturę. Kieszonki powietrza między włóknami grzeją, ale nie przegrzewają, więc w jednym komplecie jest wygodnie i w ruchu, i podczas czekania na branie.
- Przyjemna dla wrażliwej skóry. Nasz komplet merino ma certyfikat OEKO-TEX i jest hipoalergiczny, a to ważne, gdy warstwa dotyka skóry przez cały dzień.
Słabe strony też są realne: merino jest droższa, wolniej schnie i szybciej się przeciera tam, gdzie trą szelki plecaka albo skarpeta woderów.
Syntetyk: gdzie wygrywa
Syntetyczna bielizna termoaktywna to poliester, często z poliamidem i elastanem albo z wnętrzem z mikropolaru. Nie udaje naturalnej, za to stara się szybko przekazać wilgoć dalej od skóry.
- Schnie przez noc. Wyprałeś wieczorem na biwaku, rano już masz na sobie. Merino w takim tempie nie wyschnie.
- Wytrzymuje więcej. Elastan przywraca kształt, a włókno nie boi się tarcia, więc komplet nadal dobrze przylega po dziesiątkach prań.
- Kosztuje mniej. Pełny komplet syntetyczny zaczyna się od 69 €, a komplet merino kosztuje 139 €.
- Rozciąga się razem z tobą. Przyleganie jest ważne: zbyt luźna pierwsza warstwa nie odprowadza wilgoci, a tkanina z elastanem przylega bez uciskania.
Słaba strona jest jedna i dobrze znana: zapach. Po dwóch intensywnych dniach syntetyk trzeba wyprać i tu żadne triki nie pomagają.
Tabela: merino kontra syntetyk
| Czego oczekujesz | Wełna merino | Syntetyk |
|---|---|---|
| Ciepło, gdy jest wilgotna | Zostaje | Spada szybciej |
| Zapach po kilku dniach | Prawie brak | Pojawia się szybko |
| Szybkość schnięcia | Wolna | Szybka |
| Odporność na tarcie | Średnia | Dobra |
| Cena za komplet | Od 139 € | Od 69 € |
| Pielęgnacja | Program do wełny, suszyć na płasko | 30 °C, normalnie |
| Kiedy wybierasz | Długie spokojne dni, kilka dób bez pralki | Szybkie tempo, częste pranie, ograniczony budżet |
Jak wybrać według tego, co robisz
Zamiast porównywać włókna w teorii, znajdź siebie w jednej z czterech sytuacji.
- Zimowe wędkarstwo podlodowe, dużo siedzenia. Tu wygrywa ciepło w bezruchu. Weź cieplejszą pierwszą warstwę i skarpety merino: Finntrail TACTIC 6307 obejmuje zakres od +10 °C do −25 °C, a EXTREME MERINO 3203 to najcieplejsze skarpety w linii.
- Rzeka, brodzenie, ciągły ruch. Potu jest dużo, więc najważniejsza jest szybkość. Pasuje THERMO S 6304 z wnętrzem z mikropolaru albo ALLSEASON 6208, którego zakres od +15 °C do −15 °C jest najszerszy w naszym katalogu.
- Kilka dób bez pralki. Wyjazd, obóz myśliwski, długa trasa quadem. Wtedy korzyść z merino nie jest teoretyczna: komplet MERINO 6209 i skarpety MERINO LONG 3206 pozwalają nosić to samo przez kilka dni.
- Chłodny, ale nie zimny sezon. Wrzesień i maj. Pełnego termo jeszcze nie trzeba, wystarczą cienkie syntetyczne skarpety COOLMAX 3202 i lekka pierwsza warstwa.
Cały wybór w kategorii Pierwsza warstwa znajdziesz w katalogu, a ciepło dodaje druga warstwa: na przykład spodnie termoaktywne POLAR 1400 albo bluza POLAR JACKET 1391.
Dla kogo się nie nadaje
Uczciwie trzeba też powiedzieć, czego żadna z opcji nie zrobi.
- Merino nie jest dla ciebie, jeśli nie lubisz staranniejszej pielęgnacji. Gorąca woda i zwykłe wirowanie filcują włókno nieodwracalnie, a gwarancja nie obejmuje tak zniszczonej wełny.
- Merino nie sprawdza się tam, gdzie mocno się trze. Szelki ciężkiego plecaka, długie siedzenie w siodle i skarpeta woderów zużywają ją szybciej niż syntetyk.
- Syntetyk nie nadaje się na kilkudniowy wyjazd bez pralki. Trzeciego dnia kwestia zapachu staje się ważniejsza niż wszystkie inne zalety.
- Żadna pierwsza warstwa nie zastąpi drugiej. Jeśli marzniesz, brakuje ci nie innej bielizny, tylko warstwy ocieplającej na nią.
- Zbyt luźny komplet nie działa. Jeśli jesteś między dwoma rozmiarami, bierz mniejszy: tkanina musi dotykać skóry.
Pielęgnacja różni się bardziej niż sama tkanina
Najwięcej odzieży termoaktywnej niszczy się nie w terenie, tylko w pralce.
- Woda do 30 °C, program do wełny albo delikatny. Gorąca woda kurczy merino nieodwracalnie.
- Wirowanie od 400 do 600 obrotów. Mocniejsze wirowanie filcuje włókno.
- Żadnego płynu zmiękczającego. Oblepia włókno i bielizna przestaje odprowadzać wilgoć. Dotyczy to obu materiałów.
- Środek do prania bez enzymów. Do wełny pasuje Mountval Wool Wash, a całą gamę środków do pielęgnacji znajdziesz w katalogu.
- Susz na płasko, nie na wieszaku. Mokra wełna jest ciężka i powieszona się rozciąga. Schnie od 12 do 24 godzin.
- Między noszeniami powieś do przewietrzenia. Często to wystarczy zamiast prania, szczególnie przy merino.
Jak często prać: warstwę bazową merino po trzech albo czterech aktywnych dniach, skarpety merino po dwóch albo trzech, syntetyk po każdym intensywnym dniu.
Częste pytania
W suchych warunkach różnica jest niewielka, wszystko zależy od grubości. Różnica wychodzi, gdy warstwa się zawilgoci: merino wtedy jeszcze grzeje, a syntetyk szybciej oddaje ciepło.
Nie. Pierwsza warstwa działa tylko wtedy, gdy przylega do skóry. Koszulka pod spodem zatrzymuje wilgoć i psuje cały system.
Na stopy najczęściej wygrywa merino: stopa się poci, a w bucie wilgoć zostaje na długo. Na zimny sezon pasują EXTREME MERINO 3203, na chłodny MERINO LONG 3206 od +5 °C do −15 °C, a na ciepły dzień zostają syntetyczne COOLMAX 3202.
Nie, to inny kompromis. Od 80 % merino wyrób pielęgnuje się jak czystą wełnę, a im więcej syntetyku, tym bardziej jest odporny na tarcie i szybciej schnie.
Na jeden komplet na cały sezon wybierz syntetyk z szerokim zakresem temperatur, na przykład ALLSEASON 6208, i dodaj skarpety merino. Takie połączenie daje najwięcej korzyści za najmniejsze pieniądze.
Co mamy w katalogu
Trzy komplety syntetyczne i jeden merino, plus skarpety dla obu stron.
- THERMO S 6304, 69 €: poliester z wnętrzem z mikropolaru, od +10 °C do −25 °C.
- ALLSEASON 6208, 74 €: poliester, poliamid i elastan, najszerszy zakres od +15 °C do −15 °C.
- TACTIC 6307, 89 €: na długie dni w terenie, siedem rozmiarów.
- MERINO 6209, 139 €: 100 % wełny merino, OEKO-TEX. To jedyna pierwsza warstwa z merino w katalogu, więc zanim zaplanujesz wyjazd, sprawdź, czy twój rozmiar jest jeszcze dostępny.
- Skarpety: EXTREME MERINO 3203 29 €, MERINO LONG 3206 14 €, COOLMAX 3202 15 €.
Ceny i dostępne rozmiary zawsze widać na stronie produktu. Gdy temperatura spadnie niżej, niż obejmuje pierwsza warstwa, przeczytaj dalej, jaka odzież sprawdza się w chłodne dni i zimą.
